محمدحسین نیکوپور در یادداشتی به راوی شیراز اظهار کرد: در گفتوگو با ناشران محلی، یک نکته بیش از همه تکرار میشود: فارس فاقد شبکه پخش حرفهای است. ناشران مجبورند خودشان کتابها را به صورت محدود به چند کتابفروشی شهر تحویل دهند؛ آن هم معمولاً به شکل امانی، بدون تضمین فروش یا بازگشت مالی. کتابفروشیها نیز که با مشکلات اقتصادی فراوان مواجهاند، اغلب ترجیح میدهند کتابهای پرفروش ناشران بزرگ کشور را عرضه کنند و ریسک فروش آثار ناشران محلی را نپذیرند.
وی افزود: این وضعیت، چرخهای معیوب ایجاد کرده است و ناشر نمیتواند کتاب را توزیع کند، کتابفروش از عرضه کتابهای محلی استقبال نمیکند و نویسنده نیز انگیزهای برای ادامه مسیر ندارد و بسیاری از نویسندگان جوان پس از انتشار اولین اثر، با دیدن این بنبست، دلسرد میشوند و مسیر نگارش را نیمهتمام رها میکنند.
چرا پخش کتاب در فارس شکل نگرفته است؟
استاد دانشگاه هنر شیراز تصریح کرد: عوامل مختلفی سبب شده که در فارس یک شرکت یا شبکه توزیع پایدار شکل نگیرد. مهمترین آنها عبارتاند از بازار کوچک و محدود فروش کتاب که برای سرمایهگذاری در پخش، جذابیت اقتصادی کافی ندارد، پراکندگی کتابفروشیها و کمبود فروشگاههای فعال در شهرستانها، نبود حمایت نهادی و صنفی از سوی دستگاههای مسئول برای ایجاد یک سیستم پخش منسجم و رقابت شبکههای پخش بزرگ تهران که معمولاً کتابهای ناشران فارس را در اولویت قرار نمیدهند.
به گفته نیکوپور؛ این مجموعه عوامل باعث شده است که استان فارس، با وجود تعداد قابلتوجه ناشر و نویسنده، همچنان فاقد حداقل امکانات توزیع باشد؛ مسئلهای که در هیچ صنعت فرهنگی دیگری پذیرفتنی نیست.
پیامدهای فرهنگی یک مشکل اقتصادی
وی ادامه داد: مشکل توزیع، فقط مسئلهای مالی نیست. هر کتابی که بهدست مخاطب نمیرسد، یک امکان گفتوگوی فرهنگی از بین میرود. شاعر، پژوهشگر یا رماننویس فارس ممکن است سالها برای نوشتن اثر خود تلاش کرده باشد، اما نبود شبکه پخش، این تلاش را ناتمام میگذارد. از سوی دیگر، شهروندان نیز از آثار نویسندگان و پژوهشگران شهر خود بیخبر میمانند. در نتیجه پیوند میان جامعه و تولیدات فرهنگیاش تضعیف میشود؛ وضعیتی که با تاریخ و هویت فرهنگی شهرهایی مانند شیراز سازگار نیست.
فروش آنلاین؛ فرصتی که جدی گرفته نشده است
نویسنده کتاب “جعبه عکاسی” خاطر نشان کرد: در سالهای اخیر، فروش اینترنتی کتاب در کشور رشد کرده است، اما ناشران فارس هنوز به شکل سازمانیافته از این ظرفیت استفاده نمیکنند. لذا نبود یک پلتفرم مشترک برای معرفی و فروش آثار محلی، نبود تیمهای بازاریابی دیجیتال و نگاه سنتی به فروش کتاب باعث شده است که این فرصت مهم مغفول بماند.
نیکوپور افزود: حال آنکه ایجاد یک سامانه آنلاین استانمحور میتواند بخشی از بحران توزیع را حل کند و کتابها را بهطور مستقیم در اختیار مخاطبان سراسر کشور قرار دهد. این در حالی است که کتابهای بسیاری پس از چاپ، بهجای رسیدن به کتابفروشیها و مخاطبان، در انبار ناشر یا در خانه نویسنده باقی میمانند و عملاً فرصت خواندهشدن را از دست میدهند.
راهحلها چیست؟
برای رفع این مسئله، مجموعهای از اقدامات ضروری است؛
تشکیل تعاونی یا شرکت پخش استانی با مشارکت ناشران و کتابفروشان.
حمایت مالی و زیرساختی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس برای ایجاد شبکه پخش.
طراحی و راهاندازی پلتفرم فروش آنلاین کتابهای فارس.
تنظیم قراردادهای استاندارد امانی و فروش قطعی بین ناشران و کتابفروشان.
آموزش بازاریابی دیجیتال به ناشران کوچک و مستقل.
در انتظار یک تصمیم جدی
وی تاکید کرد: بحران توزیع کتاب در فارس یک مشکل ساده صنفی نیست؛ این بحران مستقیماً به هویت فرهنگی استان گره خورده است. اگر قرار است نویسندگان و ناشران فارس همچنان در فضای فرهنگی کشور حضور داشته باشند، لازم است مسیر رسیدن کتاب به دست مخاطب، از همین امروز اصلاح شود.
نویسنده، استاد دانشگاه هنر شیراز و فعال رسانه فارس در پایان اضافه کرد: تا زمانی که شبکه پخش حرفهای در استان شکل نگیرد، کتابهای بسیاری همچنان در انبارها خواهند ماند؛ بیآنکه فرصتی برای اثرگذاری در جامعه پیدا کنند و این، خسارتی فرهنگی است که جبران آن آسان نخواهد بود.
ثبت دیدگاه