به گزارش راوی شیراز، بحران وضعیتی است که در آن تعادل فرد، سازمان یا جامعه به دلیل رویدادهای شدید و غیرمنتظره مختل میشود و ظرفیتهای عادی برای مدیریت شرایط کافی نیست. انواع بحران شامل بحرانهای طبیعی، انسانیـتکنولوژیک، اجتماعی، بهداشتی، سازمانی و روانشناختی است، که در این میان، جنگ یکی از شدیدترین انواع بحران انسانی و اجتماعی محسوب میشود و مجموعهای از بحرانهای بهداشتی، امنیتی و روانی را همزمان ایجاد میکند.
پیامد های ناشی از بحران میتواند روانی(انواع اختلالات اضطرابی)، اجتماعی (فروپاشی حمایت اجتماعی)، اقتصادی (کاهش تولید و بیکاری) و جسمانی بهداشتی (مرگومیر، اختلال در خدمات سلامت) باشند. شدت این عوارض در بحرانهای پیچیده مثل جنگ چند برابر میشود.
افراد جامعه در مواجهه با این بحران ها سعی می کنند تا زندگی روزمره خود را ادامه دهند، هرچند که صدمات ناشی از آن دارای طیف وسیعی شامل صدمات جسمانی و روانی تا مرگ متفاوت می باشد. یکی از این آسیب ها میتواند آسیب به آموزش به ویژه برای دانشجویان در مقاطع مختلف تحصیلی باشد.
آموزش پزشکی اعم از دروس نظری و عملی بخصوص آموزش های بالینی میتواند در بحران ها دچار آسیب شود که درنهایت سلامت جامعه را به خطر بیاندازد. بنابراین دولت ها میبایست جهت حفظ و ادامه آموزش پزشکی در بحران ها به ویژه جنگ برنامه مدونی را از قبل از بحران داشته باشند.
قبلا تجربیاتی در این زمینه منتشر شده است، بعنوان مثال تجربیاتی از کشور لیبریا در دوران پاندمی ابولا در سال ۲۰۱۴، سوریه و عراق در دوران جنگ با داعش و اوکراین در جنگ اخیر با روسیه. البته در مثال های ذکر شده اینترنت هرچند با پهنای باند اندک و سرعت کم وجود داشته است. در ایران با توجه به قطعی اینترنت در جنگ رمضان، تجربه ای متفاوت جهت ادامه آموزش پزشکی برای اولین بار در دنیا رقم خورده است که شامل موارد زیر میباشد.
۱. گردآوری مطالب مفید مکتوب جهت استفاده دانشجویان پزشکی به ویژه با موضوعات حفظ سلامت جسمانی و روانی در دوران جنگ با ارائه لینک دسترسی در فضاهای مجازی داخلی از طریق اینترانت.
۲. تهیه پادکست ها و فیلم های آموزشی به ویژه با موضوعات سلامت درجنگ جهت استفاده دانشجویان پزشکی در مقاطع مختلف.
۳. بکارگیری فضای مجازی از طریق اسکای روم های مختلف جهت آموزش مطالب نظری مرتبط با دروس دانشجویان پزشکی، دفاع از پایان نامه ها و نیز مطالب کاربردی در مورد ابعاد مختلف سلامت در جنگ.
۴. اطلاع رسانی و آموزش موضوعات مرتبط با سلامت در جنگ از طریق شبکه های مختلف رادیویی، تلویزیونی، روزنامه ها و وب سایت های دانشگاهی و غیردانشگاهی.
استفاده از ابزار های فوق اگرچه تحت تاثیر پهنای باند و سرعت نت داخلی بوده است که طبیعتا میتواند کیفیت و کمیت کار را تحت تاثیر قرار دهد، اما این آموزش ها در دوران جنگ رمضان در ایران شروع و در حال انجام است. جهت برنامه ریزی منسجم تر و افزایش کیفیت و کمیت آموزشها پیشنهاد میشود که قبل از بحران در قالب برنامه های پیشگیری، کمیته های مدیریت اموزش پزشکی در بحران در دانشکده ها، گروه های آموزشی مختلف و نیز بیمارستان ها تشکیل شود تا قبل از رخداد جنگ تدوین ماژول های آموزشی مختلف ترجیحا بدون لحاظ نمودن اموزشهای پیش نیاز، طراحی ابزار های آموزشی مناسب در دوران جنگ، تدوین فیلم های آموزشی، تهیه پادکست ها و… انجام شود.
همچنین نیاز است تا هم در طی دوران جنگ و نیز پس از ان ارزیابی های کمی و کیفی در مورد اثر بخشی این اموزشها انجام گردد.
یادداشت از دکتر سیداحمد سیدعلی نقی، اپیدمیولوژیست و فلوشیپ پژوهش مرکز تحقیقات ایدز ایران
دکتر پگاه میرزاپور، دکترای روانشناسی بالینی و پژوهشگر مرکز تحقیقات ایدز ایران
ثبت دیدگاه