به گزارش راوی شیراز، زورخانه به عنوان نماد ورزشهای سنتی و پهلوانی ایران، دارای جایگاهی ویژه در فرهنگ و تاریخ این سرزمین است. این مکان مقدس که ریشه در باورهای آیینی و اجتماعی دارد، به عنوان مرکزی برای تمرین حرکات ورزشی خاص، همراه با نواهای موسیقی سنتی و آیینهای مذهبی شناخته میشود.
ورزشهای زورخانهای که شامل حرکاتی نظیر میلزدن، کشتی سنتی و حرکات قدرتی میباشد، علاوه بر تقویت بنیه جسمانی ورزشکاران، بستری برای تقویت اخلاق، جوانمردی، همدلی و احترام به یکدیگر فراهم میآورد. زورخانهها همواره نقش مهمی در انتقال ارزشهای فرهنگی و پهلوانی نسل به نسل ایفا کردهاند و با ثبت جهانی این ورزش توسط یونسکو، جایگاه آن در سطح بینالمللی مستحکمتر شده است.
زورخانههای شهر شیراز نیز همچون سایر مناطق کشور، ریشه در فرهنگ پهلوانی و آیینهای دیرینه دارند که به قرون گذشته باز میگردد. این زورخانهها علاوه بر کاربرد ورزشی، به عنوان مراکز تجمع فرهنگی و معنوی نیز مطرح بودهاند. از سوی دیگر ساختار معماری این اماکن در گذشته با سقفهای چوبی و گنبدی شکل و فضای گود پایینتر از سطح زمین، نشاندهنده اصالت و فرهنگ منطقه است.
شهر شیراز، به واسطه جایگاه فرهنگی و سیاسی خود در دوران زندیه و قاجار، همواره از مراکز رشد و توسعه ورزش زورخانهای بوده و پهلوانان برجستهای را پرورش داده است که علاوه بر توان جسمانی، بر اخلاق، تعهد دینی و خدمت به جامعه تأکید داشتهاند و این ویژگیها سبب شده است زورخانههای این شهر به مراکزی برای تربیت پهلوانان نامآشنا تبدیل شوند.
در دوره معاصر نیز زورخانههای شیراز به عنوان نمادی از هویت فرهنگی و ورزشی حفظ شدهاند، هرچند با چالشهایی نظیر تغییر کاربری بناها و کاهش مشارکت جوانان مواجهاند. با این حال، تلاشهایی از سوی هیئتهای ورزشی و علاقهمندان محلی در جهت حفظ و احیای این ورزش و ارزشهای آن انجام شده است.
آشنایی با برخی از زورخانه های قدیمی شیراز
زورخانه پولاد، از قدیمیترین زورخانههای فعال شیراز و کشور که قدمت آن به دوران زندیه بازمیگردد، در مجاورت بازار وکیل واقع شده و نزدیک به ۱۶۰ سال است که به فعالیت ورزشی اختصاص یافته است. این زورخانه محل تربیت پهلوانان برجستهای همچون خلیل عقاب، ملاعلی سیف و محمدعلی کلاهی بوده و علیرغم تهدیدات اخیر، هنوز با هویت فرهنگی و ورزشی شیراز پیوند خورده است.
دیگر زورخانههای شناخته شده شیراز شامل زورخانه امیرالمؤمنین در محله نصرآباد، زورخانه حیدری و زورخانه شهدای گویم میباشند.
زورخانه علمدار نیز که در محله پشت مله بلوار شهیدچمران واقع شده است، دیگر زورخانه باقدمت شیراز است که به عنوان مکانی رایگان و فعال در توسعه ورزش زورخانهای و فرهنگ پهلوانی مورد استفاده قرار میگیرد.
ورزش زورخانهای نقش مهمی در انتقال تاریخ و فرهنگ کشور به نسل جوان دارد
در مراسمی به میزبانی هیئت ورزش زورخانهای و کشتیهای پهلوانی استان فارس، تعدادی از خبرنگاران در زورخانه علمدار یافتند و با این ورزش کهن آشنا شدند.
رئیس هیئت ورزش زورخانهای و کشتیهای پهلوانی استان فارس در این مراسم ضمن تأکید بر اینکه ورزش زورخانهای ورزشی ملی و مذهبی است که به صورت رایگان ارائه میشود، بر ضرورت حمایت معنوی از این ورزش تاکید کرد.
سید حسن حسینی همچنین اظهار کرد: زورخانه پولاد در دستور کار شهرداری شیراز برای تملک و واگذاری به هیئت ورزش زورخانهای استان قرار دارد؛ اقدامی که با همکاری رسانهها و اطلاعرسانی به وزارت میراث فرهنگی تسهیل شده است.
وی ضمن اشاره به قدمت تاریخی و تمدنسازی ورزش زورخانهای افزود: این ورزش نقش مهمی در انتقال تاریخ و فرهنگ کشور به نسل جوان دارد.
رئیس هیئت ورزش زورخانهای و کشتیهای پهلوانی استان فارس تصریح کرد: با توجه به چالشهای پیش روی زورخانهها از جمله تغییر کاربری ساختمانها و کاهش استقبال نسل جوان، ضرورت برنامهریزیهای جامع و حمایتهای مادی و معنوی بیش از پیش احساس میشود.
حسینی ادامه داد: زورخانهها نه تنها ورزشگاههایی برای تمرین جسمانی بلکه مراکز فرهنگی و تربیتی هستند که میتوانند نسل جدید را با ارزشهای اخلاقی، پهلوانی و ملی آشنا کنند.
وی تاکید کرد: حفظ و احیای زورخانهها به عنوان بخشی از هویت فرهنگی ایران، ضمن تأمین زمینههای ورزشی، نقش مؤثری در تقویت انسجام اجتماعی و ارتقاء فرهنگ پهلوانی ایفا میکند. همچنین مشارکت مسئولان دولتی، سازمانهای فرهنگی، رسانهها و جامعه مدنی در این مسیر ضروری است تا این میراث گرانبها به نسلهای بعدی منتقل شود و ورزش زورخانهای همچنان به عنوان نمادی زنده از تاریخ، فرهنگ و ورزش ایران باقی بماند.
نقش پهلوانان در تداوم فرهنگ زورخانهای و تأثیر آن بر جامعه معاصر
رئیس هیئت ورزش زورخانهای و کشتیهای پهلوانی استان فارس همچنین اظهار کرد: پهلوانان زورخانههای شیراز، علاوه بر قدرت جسمانی، مظهر ارزشهایی همچون ایثار، شجاعت، تواضع و خدمت به جامعه بودهاند. این پهلوانان که نام برخی از آنان در تاریخ محلی ماندگار شده است و با رفتار و منش خود الگویی برای نسلهای مختلف به شمار میآمدند و توانستهاند نقش مؤثری در حفظ و ارتقاء فرهنگ پهلوانی و زورخانهای ایفا کنند.
به گفته حسینی؛ تربیت نسل جدید پهلوانان و انتقال این ارزشها به جوانان، فراتر از ورزش، زمینهساز شکلگیری جامعهای سالم، متعهد و همدل است و ورزش زورخانهای، با آموزههای اخلاقی و معنوی خود، میتواند عاملی مؤثر در ارتقاء فرهنگ عمومی باشد.
وی اضافه کرد: توجه ویژه به آموزش و ترویج این ورزش و فرهنگ در میان جوانان، همکاری مستمر میان نهادهای آموزشی، فرهنگی و ورزشی را میطلبد تا شاهد تداوم و بالندگی این میراث کهن در جامعه امروز باشیم.
خاطر نشان می شود بازدید از زورخانه علمدار شیراز با حضورخبرنگاران، ورزشکاران و پیشکسوتان این رشته ورزشی همراه بود و اجرای حرکات زورخانهای در این مکان تاریخی بار دیگر اهمیت حفظ این میراث فرهنگی را یادآور شد.
گزارش از زینب برزگر
ثبت دیدگاه