عرضه اشتباه گیاه سمی “اقونیطون” به جای “جدوار”

به گزارش راوی شیراز و به نقل از روابط عمومی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز، دمحمدجواد خشنود با اشاره به گزارش‌های اخیر مسمومیت‌های شدید و  در مواردی نیز تهدیدکننده حیات ناشی از عرضه اشتباه گیاه «جدوار» در برخی عطاری‌ها، تأکید کرد: در حوزه سلامت مردم کوچک‌ترین خطایی موجه نیست و هرگونه سهل‌انگاری در عرضه گیاهان دارویی، پذیرفتنی نخواهد بود.

وی افزود: در بررسی‌های آزمایشگاهی انجام‌شده روی نمونه‌های گیاهی ارائه‌شده با عنوان «جدوار»، متاسفانه مشاهده شده که در موارد زیادی، گیاه بسیار سمی و کشنده «اقونیطون» به‌جای گیاه «جدوار» به خریداران تحویل داده شده است که چنین اشتباهی می‌تواند در کوتاه‌ترین زمان، عوارض جدی و حتی مرگبار ایجاد کند.

معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز  ضمن هشدار جدی درباره پیامدهای این خطا اظهار کرد: از این‌ پس، نگهداری و عرضه جدوار در عطاری‌ها تنها زمانی مجاز است که گیاه، توسط یک هرباریوم معتبر شناسایی، تأیید و ثبت شده و مدارک آن در محل عطاری موجود و قابل ارائه باشد.

اقونیطون یکی از سمی‌ترین گیاهان دارویی دنیا است

خشنود با تاکید بر این موضوع که استانداردسازی عرضه گیاهان دارویی دیگر یک انتخاب نیست؛ یک ضرورت سلامت‌محور است، به خطرات «اقونیطون» اشاره کرد و ادامه داد: اقونیطون، که در برخی مناطق با نام‌های «هلاهل»، «تاج‌الملوک» یا «قاتل‌الذئب» شناخته می‌شود، یکی از سمی‌ترین گیاهان دارویی دنیا است و کوچک‌ترین میزان مصرف خوراکی آن می‌تواند منجر به بی‌حسی، تپش قلب، افت شدید فشار خون، تشنج و حتی ایست قلبی شود. استفاده خوراکی از این گیاه حتی زیر نظر پزشک نیز با مخاطرات جدی همراه است.

معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز مسوولیت عطاری‌ها و واحدهای عرضه گیاهان دارویی را در این زمینه حائز اهمیت ویژه برشمرد و خاطر نشان کرد: تمامی عطاری‌ها موظف‌ هستند تنها در صورت تأیید هرباریوم، اقدام به عرضه جدوار کنند؛ در غیر این صورت عرضه این گیاه تخلف محسوب می‌شود و با آن برخورد قانونی می شود.

خشنود با توصیه اکید به مردم در زمینه خرید گیاهان دارویی از مراجع معتبر نیز تاکید کرد: لازم است گیاهان دارویی تنها از عطاری‌های معتبر تهیه و در صورت مشاهده هرگونه علامت مانند تهوع، اسهال، سرگیجه، بی‌حسی یا تپش قلب پس از مصرف گیاهان، مصرف قطع و به مراکز درمانی مراجعه شود.

وی سلامت مردم را اولویت نخست مجموعه دانشگاه علوم پزشکی شیراز خواند و از مردم، عطاری‌ها و فعالان حوزه طب سنتی خواست تا با حساسیت و دقت بیشتری نسبت به شناسایی و عرضه گیاهان دارویی اقدام کنند.، چرا که کوچک‌ترین خطا در این زمینه می‌تواند جان انسان‌ها را به خطر بیندازد.

جدوار چیست؟

معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با معرفی گیاه جدوار با نام علمی Curcuma zedoaria  نیز افزود: این گیاه از خانواده زنجبیلیان و در متون طب سنتی ایران بسیار شناخته‌شده است؛ ابن‌سینا آن را «پادزهر همه سموم» معرفی کرده و زکریای رازی از نقش آن در تقویت قلب و حتی رفع سفیدی مو نام برده است. در منابعی مانند «مخزن‌الادویه» و «قرابادین کبیر»، از حب جدوار برای بهبود بینایی، پاکسازی بدن از سموم، بهبود کیست و سنگ کلیه و کمک به درمان فلج یاد شده است. اثرگذاری جدوار اغلب ناشی از ترکیبات فعال آن مانند کورکومین، فلاونوئیدها، روغن‌های فرار و ترپن‌ها است. این گیاه خواص ضدالتهابی، آنتی‌اکسیدانی و محرک گوارشی داشته و در تسریع گردش خون، تسکین عفونت‌ها و حتی کمک به ترک اعتیاد مؤثر ذکر شده است.

خشنود اضافه کرد: اقونیطون (Aconitum napellus) گیاهی با گل‌های آبی و ارغوانی و یکی از مرگبارترین گیاهان دارویی جهان است. در فرهنگ برخی مناطق مواردی از مصرف سنتی آن ثبت شده، اما استفاده خوراکی آن به‌هیچ‌وجه ایمن نیست و می‌تواند منجر به نارسایی قلبی و تنفسی شود.